18 Ақпан 2020
81

АИТВ/ЖИТС  (ВИЧ/СПИД)  жұқпасының алдын алу

Республика бойынша 2019-шы жылы 3675 адам АИТВ дертімен тіркелсе, 2018 жылы 3096 тіркелген, яғни 579 жағдайға өскен.

Қызылорда облысында осы уақытқа дейін өсу үрдісімен 199 адам тіркелген, оның 34-і шетел азаматтары  (17,1 пайыз), Турция, Африка, Қырғыстаннан 1-уден, Ресейден 6, Өзбекстаннан 25 (73,5 пайызы) тіркелген. Қазақстан республикасының азаматтары -161,  жасырын тексерілгендер-4,  Қызылорда облысының тұрғындары 146,(73,4).

Вирус жұққан адам — вирус тасымалдаушылар, ЖИТС-пен  ауырған адамдар инфекция жұқтыру көзі болып табылады. Ешқандай ауру белгілері байқалмайтындықтан әсіресе вирус тасымалдаушылар өте қауіпті. Вирус көп мөлшерде қанда, спермада, қынап кілегейінде, емшек сүтінде болады.       

ЖИТС-тің қазіргі кезде негізгі жұғу жолдары мынадай:  

-жыныстық қатынас;

-вирустың бірден қанға түсуі (әртүрлі инъекциялар жасаған кезде т. б. жағдайларда);             

-анасынан нәрестеге жұғу арқылы.

Жыныстық жол негізгі жұғу жолы болып табылады. ЖИТС адамдарға 80%-дан жоғары  жағдайында осы жолмен жұғады. Қатерлі топқа жезөкшелер де жатады. Партнерлердің жиі ауысуы да ЖИТС жұқтыру мүмкіндігін күшейтеді. ЖИТС-пен науқастанушылық бел алған елдерден келген азаматтармен жыныстық катынаста болу өте қауіпті.

Тұрғындар арасында ЖИТС жөнінде санитариялық-ағарту жұмыстарын жүргізудің ерекше маңызы бар. Әркім аурудың қалай тарайтынын, одан қалай сақтану қажет екенін жетік білуі тиіс.
Жалпы халықты, әсіресе балалар мен жастарды,қалыпті мінез қалыптастыруға, өнегелілікке, дұрыс жыныстық қатынас жасауға тәрбиелеу мәселесін жолға қоймайынша, ЖИТС-пен күресудің нәтижесі мардымсыз.
Жеке бас профилактикасы қарапайым әрі денсаулық үшін ұтымды. Оларға мыналар жатады:
— салауатты, әдепті өмір сүру;
— кездейсоқ жыныстық қатынастан және гомосексуалист, жезөкшелермен жақындасудан сақ болу (жыныстық партнер көп болған сайын ЖИТС жұқтыру қаупі арта түседі);
— стерильденбеген немесе кездейсоқ біреудің шприцін, қайшысын, сақал алғышын және басқа да құрал-жабдықтарын пайдаланбау;
— әсіресе терісі, шырышты қабаттары зақымданған жағдайда бөтен біреудің қанымен, бөлінділерімен жанасудан абай болу;
— мүшеқапты  дұрыс пайдалану (ол ЖИТС-тен қорғайды);
— қан құйғанда немесе донор қанынан дайындалған препараттар қабылданғанда олардың қауыпсіздігіне, тексерілгеніне көз жеткізу (ол үшін қолданылған қанның сериялык нөмерін жазып алыңыз);
— маникюр, педикюр жасайтын құралдардың стерильдігіне көңіл аудару;
— ЖИТС вирусын жұқтырып алдым-ау деген күмәнді жағдайда міндетті   түрде дәрігерге көріну.
Кез-келген азамат АИТВ-инфекциясының жұққан-жұқпағандығын анықтау үшін ірі қалалар мен облыс,аудан орталықтарындағы зертханаларға барып тексерілуіне болады.
ЖИТС — өлімге соқтыратын аса қатерлі вирустық дерт.  ЖИТС-пен ауырған не вирусын тасымалдаушы шет ел азаматтары Республика аумағынан шығарылып жіберіледі, ал еліміздің азаматтары емделуге, кешендік тексерістерден өтуге міндетті. Оларды қызметтен, жұмыстан, бизнестен, заңға қайшы келмейтін іс-әрекеттің қай түрінен болмасын шеттетуге болмайды. Тек медицина, фармацевтика, тұрмыстық қызмет көрсету саласы қызметкерлері (мысалы, шаштаразшы т. б.) жұмысын ауыстыруы қажет. Олар үшін ЖИТС-пен ауру, вирус тасымалдаушы болу — кәсіби ауру болып табылады, ЖИТС вирусын тасымалдаушылар қан (басқа да органдар мен тканьдер) беретін донор бола алмайды. Әдейі және біле тұра басқа азаматтарға ЖИТС вирусын жұқтырушы, клиникалық, лабораториялық тексерілуден жалтарушы, ЖИТС вирусымен сау адамдардың зарарлануына себепкер болушы, нақты кісінің ЖИТС-пен ауыратындығын не оның вирусын тасымалдаушы екендігін рұқсатсыз жариялаушы азаматтар мен мамандар заңға сәйкес жауапқа тартылады.
Қорыта айтқанда, әдепті өмір сүріп, отбасы бірлігі берік болса, арақ-шарап ішіп, наша тартудан, кездейсоқ жыныстық жақындасудан аулақ болса, әрбір адам өзін-өзі ЖИТС-тен қорғай алады.

АИТВ статусын білу мақсатында сіздер мамандар тарапынан кеңес алып,  тегін АИТВ-ға тексеріле аласыздар.

 

ЖИТС-тің алдын алу және оған қарсы

күрес жөніндегі облыстық  орталықтың

Шиелі ауданындағы филиалының меңгерушісі:  А.Сәдуақас